Geen verandering zonder praatjes

Het laatste nummer van het tijdschrift Conflicthantering, jaargang 13 nr. 3, uitgave van de Nederlandse Mediatorvereniging, is helemaal gewijd aan het thema pesten. Dit thema spreekt mij als oud leerkracht basisonderwijs natuurlijk erg aan. Bij het schrijven van dit blog heb ik inspiratie gevonden in de verschillende artikelen uit dit tijdschrift. Bij pesten denken we vaak aan leerlingen van basisschool/middelbare school. Maar het komt ook regelmatig voor op de werkvloer.

Op de basisschool is het inmiddels gewoonte geworden om bij pestgedrag de hele groep te betrekken en met elkaar hierover in gesprek te gaan. Iedereen in de groep is verantwoordelijk voor het pestgedrag. De leerkracht gaat met de groep het gesprek aan over het pestgedrag. Er wordt niet uitgediept wat er precies is gebeurd, want dat is meestal niet meer exact te achterhalen. Wel wordt gesproken over de rol die ieder had: pester, gepeste of omstaander. Het gaat binnen de groep immers niet alleen om de pester en de gepeste, maar ook om de groepsomstandigheden en het gedrag van de afzonderlijke leden van die groep.

Zoals gezegd komt pestgedrag ook voor op de werkvloer. Net als ongewenst seksueel gedrag valt pesten op het werk ook onder ongewenst grensoverschrijdend gedrag.

Signalen van pesten op de werkvloer zijn o.a. verbaal agressief gedrag en sociale uitsluiting. Hoe reageren de leidinggevenden en de collega’s wanneer er pestgedrag gesignaleerd wordt op de werkvloer? Leidinggevenden hebben vaardigheden nodig om conflictsignalen te signaleren. Hoe zit het met de dynamiek binnen een team? Net als bij basisschoolleerlingen komt pestgedrag vaak voort uit onzekerheid en vaak is het een signaal dat er iets niet klopt binnen de groep, de organisatie. Hoe is het gesteld met de arbeidsomstandigheden? Hoge werkdruk en onduidelijke opdrachten kunnen leiden tot pestgedrag. Pesten op het werk leidt tot verzuim, langdurige ziekte en een verhoogde kans op burn out. Om pestgedrag op de werkvloer bespreekbaar te maken is het belangrijk om een veilige sfeer te creëren. Neutraliteit, erkenning en vertrouwen zijn sleutelwoorden voor een geslaagde mediationsessie op de werkvloer. De werkvorm van de kringgesprekken die op de basisschool wordt gehanteerd, zou ook ingezet kunnen worden op de werkvloer. Een neutrale gespreksleider, bijv. een mediator, is dan een belangrijke factor voor succes. De “praatjes” zijn nodig om verandering tot stand te brengen binnen de groep.